CD & DVD

CD´s

1988

CD: Onder het label Intersound Heemstede (stereo 1002) heeft Klaas Bolt in 1988 een serie Koraal- en Liedbewerkingen uitgebracht. Bolt speelt de bewerkingen op het Müller-orgel van de Grote- of St. Bavokerk te Haarlem. De variaties over de melodie van Psalm 43 zijn deels geïmproviseerd, deels uit improvisatie ontsproten, overeenkomstig de geliefde oud-Hollandse traditie van het "breecken" (= variëren) der psalmen, waarbij tevens de mogelijkheid werd benut om het orgel in al zijn rijkdom aan "geluiden" op zijn voordeligst te laten uitkomen.

De psalmmelodieën, gecomponeerd in Genève tussen 1540 en 1550, mogen worden beschouwd als een hoofdmonument in de muziekcultuur en waren eertijds verspreid over geheel Europa. Deze psalmen hebben eeuwenlang gestalte gegeven aan de indrukwekkende kerkzang van het gereformeerd protestantisme en vormen de bron van de hoog ontwikkelde orgelimprovisatiekunst in Nederland.

Voor het eerst in de historie van het St. Bavo-orgel is deze oer-Hollandse psalmvariatiepraktijk op CD vastgelegd. Enkele variaties zijn "ter plekke" geïmproviseerd, de overige variaties zijn "voorbedachte" improvisaties, gedeeltelijk genoteerd.

1 - Improvisatie over het lied 'De klokken van Haarlem' - Klaas Bolt
2 - 'Bist du bei mir' - JS Bach
3 - 'Herzlich thut mich verlangen' - JS Bach
4 - 'Herzlich thut mich verlangen' - JG Walther
5 - Partita 'Meinen Jesum laß ich nicht' - JG Walther
6 - Melodie, canonisch voorspel en liedzetting 'Heb dank o God van alle leven' - JG Bastiaans
7 - Choral 'Was Gott thut das ist wohlgethan' Op. 93 - Alexandre Guilmant
8 - Kleine Choral-Vorspiele Op. 135a 'Ach bleib mit deiner Gnade'
9 - Jesus meine Zuversicht' - Max Reger
10 - Fantasie over het Lutherlied 'Een vaste Burg is onze God' - Jan Zwart
11 - Variaties over de melodie van Psalm 43 - Klaas Bolt
Intersound Heemstede stereo 1002

1990

CD: Klaas Bolt werd in 1977 door de 'Stichting Sint Maarten' aangezocht als adviseur bij de restauratie van het orgel van deze kerk in Zaltbommel. Het instrument werd gebouwd door Andries Wollferts in de periode 1783-1786. (Wollferts bouwde ook het instrument in de Rotterdamse Sint Laurenskerk dat in 1940 bij het bombardement verloren is gegaan.)
Een volledige restauratie, waarbij de originele stemming van het einde van de 18/19e eeuw werd teruggebracht, vond plaats tussen 1982 en 1986. Bij de ingebruikname van het gerestaureerde orgel op 14 juni 1986 geeft Klaas Bolt twee inspelingsconcerten waarmee het aan de bezoekers wordt voorgesteld. Werken van Wesley, Boely, Bach, Calviere en Padre Davide de Bergamo.

Bolt begint met een improvisatie over de melodie van Psalm 79. Deze melodie is in 1600, toen de slag bij Nieuwpoort begon in Heerewaarden, gebruikt door de Geuzen om een spotlied op de Spanjaarden te maken: ‘De Geuzen zijn in Bomlerweerd gevallen'. Registratiekeuzes zijn medebepalend geweest voor de gekozen karakters van de variaties, dat is voor een presentatieconcert een goed uitgangspunt. Het klankidioom van de improvisatie is in het geheel gezien wat tweeslachtig. Ook lijkt Bolt soms wat zoekend bezig te zijn. Met name doelen we dan op variatie twee en vijf. Variatie drie en vier maken een vastberadener indruk. Het carillon en de vredige fluiten hebben duidelijk een eigen gezicht binnen de orgelklank. Variatie een en zes zijn zeer hecht. Draagkrachtige cornetten en een plenum waarvan de rillingen over je rug lopen. Nu toont Bolt zich als een „voorspeler van goede smaak op het gebied van de kerkmuzikale praktijk", zoals P. Lindenberg hem in het uitgebreid tekstboekje schetst.

Lawine
Muziek van Wesley, Boëly en Calvière doet het goed op het Bommelse orgel. Van eerstgenoemde wordt met zwier zijn populaire Air and Gavotte vertolkt. De Offertoire sur les grands jeux van Boëly is zeer feestelijk. De krachtige tongwerken veroorzaken een enorme klanklawine.

Verder is Bolt er goed in geslaagd om de muziek van JS Bach naar het orgel toe te vertalen. De klavierwisselingen in de Preludium en Fuga in c-moll BWV 546 zijn allerminst storend. Helaas gaat van "Christ, unser Herr, zum Jordan kam" BWV 684 niet zoveel rust uit. Tenslotte zullen we de banale Elevazione op de manier van een korte opera van P. D. da Bergamo maar als een knipoog bezien.

Voor de opname bleek de microfoonopstelling spontaan te zijn gekozen. Het werd een schot in de roos. Warm, ruimtelijk en toch helder. Dat is de kunst.

Deze CD met als titel 'Klaas Bolt Live concert' is opgenomen met toehoorders en verscheen eerder als LP in 1986. In samenwerking met JWK Bams schreef Klaas Bolt het boekje: Het orgel van de Sint Maartenskerk
Lindenberg LBCD 16

1990

CD: "Kerstnacht in de Bavo" massale samenzang in de Grote of St. Bavokerk te Haarlem is de titel van een in 1990 uitgegeven CD met kerstmuziek. De Chr. Brassband "Arti et Religioni" onder leiding van Cees de Smit verleent haar medewerking. Het betreft live-opnamen van 24 december 1971 en 24 december 1972.

01 - Komt allen tezamen
02 - Stille nacht
03 - Nu zijt wellekome
04 - Komt en laat ons Christus eren
05 - Hoor, de eng'len zingen d' eer
06 - O Kindeke klein, o Kindeke teer
07 - Komt, verwondert u hier mensen
08 - Ik kniel aan Uwe kribbe neer
09 - Nu daagt het in het Oosten
10 - God lof, nu is gekomen
11 - Een roze, fris ontloken
12 - Hoe zal ik U ontvangen
13 - Looft God, gij Christ'nen
14 - Daar is uit 's werelds duist're wolken
15 - Zingt, zingt een nieuw gezang den Here
Intersound 2501

1990

CD: O God mijns heils, mijn toeverlaat
Klaas Bolt improviseert en begeleidt samenzang in de Oude Kerk te Rotterdam-Charlois en de Oude Kerk te Rotterdam-Delfshaven.
Dit betreft een digitale remastering van de LP Zingt vrolijk in Verheven Psalmen uit 1979.

In 1979 presenteerde Klaas Bolt zijn visie op de gemeentezang. Er moest niet alleen langzamer worden gezongen dan gebruikelijk was, maar er moest ook meer van het instrument worden uitgegaan. Op de cd "O God mijns heils, mijn toeverlaat", presenteert hij in muzikale zin zijn opvattingen. Zijn talrijke ideeën komen hem daarbij goed van pas. Deels is dit van toepassing op de geïmproviseerde voorspelen, deels op de gekozen harmonisaties tijdens de gemeentezangbegeleiding. Bolt weet de gemeente te stimuleren en spontaniteit te ontlokken. Dit lijkt in Delfshaven het meest geslaagd. Daarnaast is het ontroerend hoe Psalm 43 vierstemmig tot klinken wordt gebracht. Jammer dat deze psalm niet in zijn geheel is gezongen, zoals dat wel het geval is bij de Psalmen 87, 98 en 130. Canonzang treffen we aan in Psalm 105 en Psalm 21. Psalm 42 is de enige psalm in beurtzang. Onduidelijk is waarom vers vijf met vers zeven is verwisseld. Vers zeven eindigt toch ook met een lofprijzing?

Van tafel vegen
In Psalm 88 en de Lofzang van Zacharias geeft Bolt muzikaal uitdrukking aan gezongen teksten. Zou hij zich hier een profeet op de orgelbank gevoeld hebben? Er zijn kerkmusici die vinden dat een dergelijke verkondigende manier van spelen angstaanjagend zou zijn, maar dat zijn uitlatingen die netjes en zorgvuldig van tafel moeten worden geveegd. Veel meer is het te wensen dat een dergelijke manier van begeleiden navolging vindt. Wel is het oppassen om deze aanpak als het enige ware te gaan beschouwen. Vermeldenswaard is nog dat Bolt absoluut geen opdringerige houding aanneemt.

Vanwege de kerkelijke achtergrond van het publiek en de producent is besloten om de berijming van 1773 te gebruiken. Alle gezongen teksten zijn te vinden in het tekstboekje.
Lindenberg; MACD02-DDD/ADD

1. Psalm 87 vers 1,2,3,4
2. Psalm 42 vers 1,3,5,7
3. Psalm 88 vers 1,8
4. Psalm 122 vers 1,2,3
5. Psalm 105 vers 1,22,23,24
6. Psalm 21 vers 1,5,13
7. Psalm 43 vers 1,3,4
8. Psalm 98 vers 1,2,3,4
9. Psalm 93 vers 1,2,3
10. De lofzang van Zacharias: 1,2,4
11. Psalm 130 vers 1,2,3,4

Lindenberg CD MACD02

1990
CD: In juli 1990 bracht Lindenberg (Sound LINDENBERG MAC) de CD
"Klaas Bolt Improviseert/begeleidt samenzang" uit.

1 - Psalm 87 vers 1,2,3,4
2 - Psalm 42 vers 1,3,5,7
3 - Psalm 88 vers 1,8
4 - Psalm 122 vers 1,2,3
5 - Psalm 105 vers 1,22,23,24
6 - Psalm 21 vers 1,5,13
7 - Psalm 43 vers 1,3,4
8 - Psalm 98 vers 1,2,3,4
9 - Psalm 93 vers 1,2,3
10 - De lofzang van Zacharias: 1,2,4
11 - Psalm 130 vers 1,2,3,4

1990

CD: Onder de titel "Arp Schnitger in Groningen: Het orgel in de Der Aa-kerk te Groningen" spelen Stef Tuinstra en Bernhard Winsemius werken van F. Tunder, J. Pachelbel, N. Hanff, V. Luebeck, JS Bach en Klaas Bolt.
Tuinstra speelt een Trio over Psalm 50 en "O Lam van God, onschuldig geslacht" van Klaas Bolt.
Lindenberg LBCD 15

1995

CD: Klaas Bolt improviseert op vijf historische orgels in Haarlem St Bavo (1989), Haarlem Nieuwe Kerk (1989), Zandvoort (1982), Krewerd (1982) en Groningen (1984). Het betreft zeven improvisaties over liedboek 34, 462, 405, 34, 68, 390 en Psalm 146

Op de CD, uit de stallen van Lindenberg, improviseert Bolt over liederen uit het Liedboek. Bolt improviseerde niet experimenteel: hij baseerde zijn technieken grotendeels op de achttiende-eeuwse praktijken.

Interessant aan deze verzameling is dat de vijf orgels zo verschillend worden bespeeld. De Grote of St. Bavokerk en de Nieuwe kerk te Haarlem, de hervormde kerk te Zandvoort, de Martinikerk te Groningen en de hervormde kerk te Krewerd komen aan bod. Dit laatste orgel uit 1531 is een uniek instrument. De nog bijna middeleeuwse klank vormde voor Bolt een bron van inspiratie. Ook het instrument in de Groningse Martinikerk, verveelde Bolt niet, want hierop fantaseerde hij maar liefst 23 minuten over Psalm 146.

Bij het bepalen van de keuze is niet alleen rekening gehouden met de strenge kwaliteitseisen die de organist zelf altijd stelde aan opnamen; criterium was ook dat de veelzijdigheid van Klaas Bolt als improvisator tot uiting moest komen. Hoewel er van improvisaties op vrije thema's veel geluidsmateriaal beschikbaar is, komen hier uitsluitend koraalimprovisaties aan de orde. Dat heeft zijn reden: bij de vrije improvisaties liet Bolt zich vaak leiden door de muzikale inval van het moment en improviseerde hij er vrolijk op los om zo de toehoorders met de registers van een instrument bekend te maken. Het ligt voor de hand dat er dan van een vaste thematiek niet steeds sprake kon zijn.

De koraalimprovisaties daarentegen zijn door hun gebondenheid aan een bepaalde melodie meer consistent en daarom voor de bovengenoemde doelstelling mogelijk beter geschikt. Veel orgelliefhebbers, niet alleen uit Nederland, maar ook uit Noord-Duitsland, Scandinavië en Noord-Amerika - Klaas Bolt verzorgde van tijd tot tijd cursussen in het buitenland - zullen zich de manier herinneren waarop hij instrumenten voorstelde.

Zulke demonstraties vonden wat Nederland betreft vaak tijdens zogenoemde orgeltochten plaats. Omlijsting voor de hier geboden composities vormen digitale opnamen, gemaakt tijdens zo'n orgeltocht in Haarlem, die Lindenberg Boeken en Muziek in oktober 1989 organiseerde.

Orgelspel uit deze orgeltocht bepaalt het begin en het eind van deze CD. Daartussen hebben improvisaties in Zandvoort, Krewerd en Groningen hun plaats gekregen. Uit de jaren zeventig zijn nog zoveel analoge opnamen aanwezig, dat er gemakkelijk een CD mee gerealiseerd kan worden; het hier gebruikte geluidsmateriaal dateert uit de tijd tussen 1982 en 1989.

1 - LB 34: Om Sions wil zwijg ik niet stil - St. Bavo Haarlem
2 - LB 462: Ontwaak, gij de slaapt en sta op uit de doden - Zandvoort Hervormde Kerk
3 - LB 405: Mijn God waar zal ik hen gaan - Krewerd Hervormde Kerk
4 - Psalm 146 - Groningen Martinikerk
5 - LB 34: Om Sions wil zwijg ik niet stil - Nieuwe Kerk Haarlem
6 - LB 68: De Lofzang van Simeon - St. Bavo Haarlem
7 - LB 390: 'k Wil U, o God mijn dank betalen - St. Bavo Haarlem
Lindenberg LBCD 38

1995
CD: Historic Organs of Baltimore, uitgegeven door Organ Historical Society, betreft een box met vier CD's. Op één van deze CD's speelt Bruce Stevens het door Klaas Bolt gecomponeerde " Improvisations for organ on a theme by John Dowland".

2000

CD: De cd "Freu dich sehr, o meine Seele" bevat opnamen van het Hinz-orgel van de Bovenkerk te Kampen en het Bätz-orgel van de Grote Kerk te Harderwijk. Het programma bevat werken van ondermeer Böhm, Walther, Wilhelm Friedemann Bach en Adriaan C. Schuurman. Deze cd eindigt met een achtdelige Voorbedachte Improvisatie van ruim een kwartier over Psalm 108.
Klik hier voor luisterfragmenten van deze CD

1 - Minuet for keyboard in G major - Georg Bohm
2 - Concerto for organ in A major ("del Signor Blamr"), LV 128 - Johann Gottfried Walther
3 - Psalm 42, for organ - Claude Goudimel
4 - Chorale prelude for organ "Freu dich sehr, o meine Seele" - Johann Gottfried Walther
5 - Freu Dich Sehr, O Meine Seele, chorale partite for keyboard - Georg Bohm
6 - Freu Dich Sehr, O Mein, chorale fantasy for organ - Johann Ludwig Krebs
7 - Improvisation for organ on Psalm 42 - Klaas Bolt
8 - Fugue for organ in G minor, F. 37 (BR A92) Wilhelm Friedemann Bach
9 - Fugue for organ in F major, F. 36 (BR A91) Wilhelm Friedemann Bach
10 - Minuet for organ 4 hands - Christoph Friedrich Beck
11 - Sonatina for organ 4 hands - Anonymous
12 - Prelude for organ "Op bergen en in dalen" - Adriaan C. Schuurman
13 - Variations fo organ on the Melody of Psalm 108 - Klaas Bolt
Lindenberg LCBD 97

2000

CD: De in juli 2000 door Lindenberg (Lindenberg MACD11) uitgebrachte CD "Elk heff' met mij den lof des Heeren aan" bevat opnames van door Klaas Bolt begeleide samenzang in de Dorpskerk te Hendrik-Ido-Ambacht en in de Oude Kerk te Lunteren. De opnames dateren uit 1986 en 1989. Het is opvallend dat Bolt vrij mild staat tegenover allerlei regionale gewoontes. Zo ligt zijn tempi in het meer orthodoxe Lunteren aanzienlijk lager dan in Hendrik-Ido-Ambacht. De voorspelen zijn met veel fantasie uitgewerkt. De stijl is tamelijk conventioneel.

Klaas Bolt gebruikt de traditie echter met zoveel smaak, dat uitgesleten clichés weer mooi worden. Bij de begeleiding van de verschillende strofen wordt steeds naar andere mogelijkheden gezocht. Dit levert boeiende vondsten op. Helaas leidt deze drang naar 'steeds iets anders' ook tot geforceerde akkoordverbindingen en rare tegenstemmen. Dit zijn echter maar een paar minpuntjes bij deze historische uitgave, want het gaat hier om een boeiend document van een originele en ondogmatische persoonlijkheid, die velen de liefde voor het historische orgel en de gemeentezang heeft bijgebracht.

1. Psalm 116: 1-1 - God heb ik lief
2. Psalm 130: 1-4 - Uit diepten van ellenden
3. Psalm 59: 1,5,10 - Red mij, o God, uit 's vijands handen
4. Psalm 75: 1, 4, 6 - U allen, U loven wij
5. Psalm 33. 1, 2, 6, 11 - Zingt vrolijk, heft de stem naar boven
6. Psalm 146: 1-5, 8 - Prijs den Heer met blijde galmen
7. Psalm 108: 1, 2 - Mijn hart, o Hemelmajesteit
8. Psalm 91: 1, 5 - Hij die op Gods bescherming wacht
9. Psalm 136: 1-9, 26 - Looft den Heer, want Hij is goed
10, Psalm 84: 1, 2, 6 - Hoe lieflijk, hoe vol heilgenot
Lindenberg MACD11

2000

Op deel 6 van "Het Historische Orgel in Nederland" speelt Dick Koomans zes variaties over psalm 43 op het Müller-orgel in de Grote Kerk van Beverwijk. Voor een aantal luisterfragmenten klikt u hier.
Evangelische Omroep EO/NIVO 01

2001

CD: Als "in memoriam" bracht Lindenberg een aantal cd's uit met historische opnamen van Klaas Bolt. De CD "Klaas Bolt geïnspireerd door Arp Schnitger" (LBCD 94) bevat werken van Buxtehude, Bach, Lübeck, Scheidt, Böhm, Telemann, Händel, Scheidemann en Sweelinck. Het gaat hier om opnamen van de Schnitger-orgels te Groningen (Der Aa-Kerk), Uithuizen, Godlinze en Nieuw Scheemda. De opnamen van de drie laatst genoemde orgels zijn overgenomen van een LP (EMI 5C 053 24060), omdat de oorspronkelijke geluidsbanden zoek zijn geraakt. Bij het digitaliseren van deze opnamen is het geluid zoveel mogelijk van gekras en getik ontdaan. Het betreft opnamen tussen 1968 en 1971.

1 Preludium und Fuge D-dur - D. Buxtehude BuxWV139
2 Ach Gott und Herr - D. Buxtehude BuxWV177
3 Fuge in C-dur - JS Bach BWV 547
4 Vater unser im Himmelreich - JS Bach BWV 737
5 Kommst du nun, Jeusu, vom Himmel herunter - JS Bach BWV 650
6 Meine Seele erhebt den Herrn - JS Bach BWV 648
7 Aus tiefer Not - JS Bach BWV 686
8 Preludium und Fuge E-dur - V. Lubeck
9 Fuge in a-moll - V. Lubeck
10 Aus tiefer Not schrei ich zu dir - S. Scheidt
11 Aus tiefer Not schrei ich zu dir - G. Böhm
12 Fantasie d-moll - G.Telemann
13 Fuge in a-moll - G. Telemann
14 Carillon - G. F. Händel
15 Capriccio in D-dur - G. Böhm
16 Preambulum - H. Scheidemann
17 Mein junges Leben hat ein End - J. P. Sweelinck
Lindenberg LBCD 94

2001

CD: Een voorbedacht lied 20 psalmen voor orgel
In 2001 heeft de VOGG een dubbel cd geproduceerd met daarop 20 psalmen, waarvan een groot aantal eerder door de vereniging in bladmuziek werd uitgegeven.
Dick den Engelsman, Dick Sanderman en Jan Wisse spelen koraalbewerkingen van Nederlandse componisten in de St. Walburgiskerk te Zutphen en in de nieuwe Kerk te Zierikzee.

Op deze cd staan bewerkingen van o.a. Hans van Nieuwkoop, Maarten Vos, Detlef Kruger, Dick den Engelsman, Anthonie van Noordt, Bram Beekman, Bernard Winsemius, Cor Kee, Klaas Bolt, Wim Dalm, Adriaan C. Schuurman, Jan Wisse en vele anderen. Van beide cd’s zijn enkele geluidsvoorbeelden in mp3 formaat beschikbaar, die u hier kunt beluisteren.

2003

CD: Het label Motette Records bracht in januari 2003 een CD uit onder de naam "Die Moldau, Transcriptions for organ". Guido Harzen speelt behalve werken van Bach, Händel en Verdi, tevens een compositie van Klaas Bolt.

2004

CD: Pieter Pilon bespeelt de drie orgels van de Magnuskerk in Anloo onder de titel: "Van Sweelinck tot Bolt". Pilon voert de Variaties over Psalm 130 uit op het Garrels-orgel in Anloo. De CD is hier te bestellen.

2004

CD: Op de CD "L'orgue et l'enfance" zijn drie werken van Klaas Bolt te horen: Variations sur "Voici venir le bateau à vapeur", Variaties over "Zie ginds komt de stoomboot" en improvisation reconstituée par Dick Koomans. Het betreffen opnamen van 27 maart 2004 op het orgel van Werlé de l'église Santa Maria-Maddalena in Rome. Organist is Hervé Désarbre.
Mandala MAN 5082

CD: Al wat geest en adem heeft, looft den Heer, die eeuwig leeft
Samenzang in Haarlem, Farmsum en Utrecht. Dierbare herinneringen komen weer boven bij het beluisteren van een cd met historische liveopnamen van Klaas Bolt als gemeentezangbegeleider en improvisator. Hij was de man die luisterend musiceerde, die wilde laten horen hoe mooi het orgel is. Dat er in het vuur van de strijd wel eens iets mis ging, kon hem niet deren. Nuchter als hij was, nam hij dergelijke ongelukjes voor lief. Als begeleider houdt Bolt in de opnamen uit Utrecht de touwtjes stevig in handen; de voorspelen bevatten bekende Bolt-technieken, inclusief de meespelende registrant als derde hand. In Haarlem blijft Bolt onverstoorbaar, ook als een overenthousiaste gemeente hem soms voorbij dreigt te zingen. Het Müller-orgel staat als een rots in de branding. Wie zou geen kippevel krijgen als Bolt bij de woorden "Verhef, bazuin, uw stem van goud" (Psalm 98:3, berijming 1967) de 32-voets Bazuin bijtrekt? Gemeentezang met Klaas Bolt is een klinkende illustratie van Psalm 100:3 uit diezelfde berijming: „Treedt statig binnen door de poort. Hier staat Zijn troon, hier woont Zijn Woord. Heft hier voor God uw lofzang aan".
ISBN CD MACD04 Lindenberg Productions / LBCD 04

CD: Op de CD met als titel "Quellhorst-orgel Westerkerk Utrecht" (DMP-Records DVH140073) speelt Frank van Basten ondermeer acht bewerkingen van Klaas Bolt over Psalm 43: Koraalzetting, Fughetta, Canon, De hoofd-prestanten, Hobo en fluiten, Cornet, Twee Sexquialters en Slotkoraal.
DMP-Records DVH140073

CD: Peter Westerbrink bespeelt het Orgel in de Pelstergasthuiskerk (5751CD126) te Groningen.

Met ondermeer bewerkingen van de hand van Klaas Bolt over vijf werkjes van Christian Geist (1640-1711):

- Psalm 75 Aus tiefer Not schrei ich zu dir, uit: "...eene zeer kundige hand" 1778, bewerkt door Klaas Bolt,
- Zetting Goudimel, 1565 (cantusfirmus in de tenor),
- Voorzang,
- Trio (naar de voorzang, door Klaas Bolt)
- Trio.

LP's

1964

Klaas Bolt bespeelt Het Schnitger orgel in Noordbroek.
23 juli 1964 kondigt het Nieuwsblad van het Noorden de komst van een grammofoonplaat aan waarvan de baten bestemd zijn voor de restauratie van de monumentale kerk in Noordbroek:

Grammofoonplaat
Het concert in de alleen met kaarsen verlichte kerk was voor Noordbroekster begrippen buitengewoon druk bezocht door orgelliefhebbers uit verre omtrek, twee stadjers waren per fiets naar deze toch wel enigszins afgelegen plaats gekomen! Ds. Soeting kondigde aan dat Klaas Bolt binnenkort op dit Schnitgerorgel een grammofoonplaat gaat maken, waarvan de baten bestemd zijn voor de restauratie van de monumentale kerk. P.C.B.

Op 27 november 1964 besteedt het Nieuwsblad van het Noorden aandacht aan de introductie van deze langspeelplaat:

Orgel Noordbroek „hoort” zich zelf op grammofoonplaat
De Kerkvoogdij belegde een samenkomst in de Grote Kerk in het kader van de restauratie van het bijna zeven eeuwen oude kerkgebouw. Ter bevordering van deze restauratie zijn twee grammofoonplaten vervaardigd. Een is een orgelplaat waarop door Klaas Bolt organist van de St. Bavokerk te Haarlem, werken van Johann Sebastian Bach, Johann Gottfried Walther en Max Reger ten gehore worden gebracht. De andere is een koorplaat waarop zang van de Groninger Cantorij onder leiding van cantor Evert Westra is vastgelegd. Deze plaat bevat werken van Michaël Praetorius, Orlandi di Lasso, Diego Ortiz, Evert Westra en Johann Pachelbel. De platen werden voor de eerste keer in het openbaar ten gehore gebracht. De heer Bolt bespeelde weer 't Schnitgerorgel en de heer Evert Westra sprak over „Kerkmuziek en gemeentezang". Enige leden van de Groninger Cantorij verleenden medewerking. Van de platen werd direct een aantal exemplaren verkocht uit sympathie om de restauratie van de Grote Kerk te bewerkstelligen.
Disco Nederland 11.211

1968-1971

LP: Werken van Lübeck, Scheidt, Böhm, Telemann, Händel, Scheidemann en Sweelinck door Klaas Bolt op de Schnitger-orgels van Uithuizen, Godlinze en Nieuw Scheemda. Deze muziek is later gedigitaliseerd en tevens te vinden op de CD (LBCD 94) "Klaas Bolt geïnspireerd door Arp Schnitger"
EMI 5C 053 24060

Opgenomen in de late zestiger jaren en uitgebracht op een Nederlands label geeft Klaas Bolt een Bach-concert met minder bekende muziek van 'The Master'. Het 18e eeuwse Müller-orgel in de Grote- of St Bavokerk te Haarlem geldt als een van de beste in Nederland. De kwaliteit van de opname is erg goed.

1 - Fantasia and Fugue in C minor, BWV 537
2 - Chorale Prelude: Dies sind die heil'gen zehn Gebot', BWV 365
3 - Chorale Prelude: Christ, unser Herr, zum Jordan kam, BWV 684
4 - Allabreve in D Major, BWV 589
5 - Chorale Prelude: Wir glauben all' an einen Gott, Vater, BWV 740
6 - Chorale Prelude: Von Gott will ich nicht lassen, BWV 657
7 - Trio in C minor: Adagio, Allegro (Johann Krebs) BWV 589

1968-1972

LP: Klaas Bolt en Johan van Meurs spelen werken van Fischer, Telemann, Zachow, Buxtehude, Krebs en Bach op het Arp Schnitger-orgel in de Der Aa-kerk te Groningen.
Phonogram

1970

LP: Klaas Bolt bespeelt het wereldberoemde Christiaan Müller-orgel van de St Bavo te Haarlem. Werken van J.S. Bach: Fantasia and Fugue in C minor / Wir glauben all an einem Gott / Dies sind die heil'gen / Christ unser Herr / Allabreve / Von Gott will ich nicht lassen / Trio in C minor. Nederlandse persing.
Klik hier voor een grotere versie van de hoes of de achterzijde.
EMI 5C053.24178

1970

LP: Klaas Bolt bespeelt het Lohman-Orgel van Farmsum. Opname's van onder andere de Toccata, Adagio en Fuga van Bach. Voorts werken van Walther, Zipoli, Bruna, Krebs en Cabanilles. Inclusief de toen nog in de maat mee-rammelende tractuur van het destijds nog ongerestaureerde orgel. De LP stond destijds voor Fl 14,50 in de schappen.
EMI 5C053-24363

1974

LP: "Kerstnacht in de Bavo" massale samenzang in de Grote of St. Bavokerk te Haarlem is de titel van een in de zeventiger jaren uitgegeven LP met kerstmuziek. Bevat onder andere: Komt allen tezamen, Stille nacht, Nu zijt wellekome, Komt en laat ons Christus eren. De Chr. Brassband "Arti et Religioni" onder leiding van Cees de Smit verleent haar medewerking. Het betreft live-opnamen van 24 december 1971 en 24 december 1972. In 1990 zijn deze opnames gedigitaliseerd en op CD uitgegeven op het label Intersound 2501

1977

LP: Zingt vrolijk in Verheven Psalmen. Samenzang uit Rotterdam-Delfshaven en de Oude Kerk Rotterdam-Charlois; geimproviseerde voorspelen en gemeentezang van Psalmen; in 2004 als CD gedigitaliseerd als 'O God mijns heils, mijn toeverlaat'. In Charlois worden de Psalmen 87, 42, 88,122 en 105 gezongen, In Delfshaven klinken de Psalmen 21, 43, 98, 93,130 en de Lofzang van Zacharias.
Lindenberg 6814.374

1979

LP: Klaas Bolt en Willem Vogel spelen op het fameuze Vater-Müllerorgel in de Oude kerk van Amsterdam. Dagblad Trouw besteedt in de editie van 18 april 1979 onder de kop 'Het Oudekerksorgel klinkt weer', ruim aandacht aan de 33-toeren LP die verschijnt ter gelegenheid van de restauratie van de Oude Kerk. De restauratie nam ruim een kwart eeuw in beslag. Schrijver Jac Kort herkent veel van de 'pruikentijd' in Bolt's speelwijze. Het verslag kunt u hier lezen.

Psalm 36 / 68 (Mel. 1543 / Genève 1551)
– 4-stemmige vokale zetting van Claude Goudimel, 1565
– 'Door eene zeer kundige hand voor den zang, voor 't Orgel, Clavecimbaal, de Fiool, Fluit en andere instrumenten gevariëerd', Amsterdam 1778
– Gemeentezang-Begeleiding In De Oude Kerk, Amsterdam 1766 composed by Conrad Friedrich Hurlebusch

– Fuga In D Grote terts composed by C.F. Hurlebusch
– Variaties over de melodie en de zetting van John Dowland: 'Now, O Now I Needs Must Past'
De langspeelplaat ging destijds voor 20 gulden over de toonbank.
Stichting Oude Kerk/Van Schuppen 6812.819

1980
LP: Dubbel LP Utrecht Domkerk: Klankbeeld van het openingsconcert en gemeentezangavond naar aanleiding van het 90-jarig bestaan N.O.V. Dit is een opname 10 april 1980. Kees van Eersel op plaat II: Voorspelen, zettingen en improvisaties over Gezang 426, 173 en 206 (+ Klaas Bolt, Gerard Bal, Jacques van Oortmerssen, Nico Verrips en Wim Kloppenburg met de Matinencantorij)
Phonogram B.V. 6814

1980

LP: Klaas Bolt en Gustav Leonhardt bespelen het orgel van de Oude Kerk te Amsterdam Klik voor een grotere versie op de hoezen. Met dank aan de heer Roelfsema voor het beschikbaar stellen van de hoes.
Stemra 6814 163

1982

LP: Op initiatief van Klaas Bolt werd in 1971 door de provinciale culturele raad de 'Orgelwerkgroep Noord-Holland' opgericht. Deze organiseerde zeven keer per seizoen een 'Toer-in' langs de belangrijkste kerkorgels in Noord-Holland. Zo wordt de blijvende aandacht verzekerd voor een belangrijke orgeltraditie die alleszins die moeite waard is. Er werden zo'n 200 orgels bezocht en bespeeld.

De werkgroep bracht in 1982 een album uit met twee LP's met als titel 'Acht historische orgels in Noordholland'. Vier organisten, Klaas Bolt, Jan Jongepier, Haite van der Schaaf en Kees Klein, nemen met improvisaties en zeer gevarieerd repertoire -van Sweelinck tot Cor Kee- elk een kant van een plaat voor hun rekening en bespelen daarop twee orgels. Bespeeld worden orgels in Oosthuizen, Edam, Medemblik, Oosterland, Zandvoort, Venhuizen, Zaandam en Weesp. Door verschillen in speelwijzen, orgels en akoesiek is het een bijzonder interessant album. Elk orgel wordt uitvoering beschreven in een begeleidend tekstboek dat bovendien een overzicht geeft van alle Noordhollandse kerkorgel die het beluisteren waard zijn. Bolt bespeelt op dit dubbelalbum orgels in Zandvoort en Oosthuizen.
Orgelwerkgroep Noord-Holland 6814.750/51

LP: Het orgel van Krewerd. Het orgel van Krewerd bespeeld door Klaas Bolt met medewerking van tenor Harry Geraerts. ‘Reine’ orgelklanken, voorafgegaan door de klok van de kerktoren van Krewerd en een vraaggesprek met de beheerder.
Stichting Oude Groninger Kerken DMM 66.23423-01

1984
LP: In het kader van 50 jaar Reil spelen vier organisten, waaronder Klaas Bolt op zijn huisorgel en in Dieren.
Reil 6818.374/75

1984
LP: Looft de Heer, want Hij is goed. Samenzang uit Rotterdam-Charlois. Kant A: Psalm 84, concerto del Sigr. Meck, Werde munter, meine Gemuete, Allabreve, Drie koralen van Marcel Dupre.
Kant B: psalm 36/68 (Claude Goudimel), Fuga in D gr.t (C.F.Hurlebusch), Variaties over de melodie en de zetting van John Dowland. Samuel Scheidt - Heinrich Scheidemann - Abraham van den Kerckhoven - Dietrich Buxtehude - J.S. Bach - Kittel en Klaas Bolt.

Dick Sanderman schreef op 28 februari 1986 in het Reformatorisch Dagblad: In 1979 belegde de Rotterdamse boek- en muziekhandel Lindenberg tér gelegenheid van zijn 30-jarig bestaan een gemeentezangavond in de Oude Kerk te Delfshaven, waarbij Klaas Bolt de begeleiding verzorgde op de hem eigen, maar toen nog zeer omstreden, wijze. Gezien de positieve reacties op deze avond en op de grammofoonplaat die ervan gemaakt werd besloot Lindenberg in '84 het 35-jarig jubileum op dezelfde manier te vieren, ditmaal in de Oude kerk te R'dam-Charlois. Hier bespeelde Bolt het tweehonderd jaar oude Hess-orgel, een heerlijk instrument om bij te zingen.

De LP „Looft den Heer, want Hij is goed" is een digitale registratie van deze samenzangavond, waar de psalmen onder andere vierstemmig, in beurtzang en in canon werden gezongen. Hoewel dergelijke technieken in de eredienst niet zo gemakkelijk zullen worden toegepast is het toch goed om er in een gemeente-zangavond eens mee bezig te zijn. Al te vaak worden overbekende psalmen maar gedachteloos weggezongen; beurten canonzang dwingen echter organist en gemeente tot luisteren, tot bewust zingen en tot attent op elkaar reageren. Toch heb ik bij het beluisteren van deze plaat juist die psalmen als hoogtepunt ervaren die „gewoon" werden gezongen, in het oorspronkelijke ritme, rustig van tempo, ondersteund door een stevig orgelfundament: stoere gemeentezang in de juiste zin des woords.

Klaas Bolt geeft de gemeente alle kans om voluit te zingen, maar houdt intussen wel de teugels strak in handen. Kenmerkend voor zijn begeleidingstechniek zijn de bovenstemmen, die ontstaan wanneer de partijen in een harmonisatie zodanig verwisseld worden dat een van de oorspronkelijke middenstemmen nu.' boven de melodie komt te liggen. Van zo'n stralende tegenstem kan een geweldige stimulans voor de zingende gemeente uitgaan, vooral bij lofpsalmen.
Lindenberg LBLP2

LP: Aan een box met twaalf LP's met als titel Zingt voor de Heer een nieuw gezang verleende ook Klaas Bolt zijn medewerking. Vele koren, gemeenten en organisten musiceren uit het Liedboek voor de Kerken. Klaas Bolt bespeelt het orgel in de Oude NH Kerk te Soest. Het Kerkkoor staat onder leiding van Maarten Kooy.

LP: Klaas Bolt werd in 1977 door de 'Stichting Sint Maarten' aangezocht als adviseur bij de restauratie van het orgel van deze kerk in Zaltbommel. Het instrument werd gebouwd door Andries Wollferts in de periode 1783-1786. (Wollferts bouwde ook het instrument in de Rotterdamse Sint Laurenskerk dat in 1940 bij het bombardement verloren is gegaan.)
Een volledige restauratie vond plaats tussen 1982 en 1986. Bij de ingebruikname van het gerestaureerde orgel op 14 juni 1986 geeft Klaas Bolt twee inspelingsconcerten waarmee het aan de bezoekers wordt voorgesteld. Werken van Wesley, Boely, Bach, Calviere en Padre Davide de Bergamo. Bolt begint met een improvisatie over de melodie van Psalm 79. Deze melodie is in 1600, toen de slag bij Nieuwpoort begon in Heerewaarden, gebruikt door de Geuzen om een spotlied op de Spanjaarden te maken: ‘De Geuzen zijn in Bomlerweerd gevallen'.
De opnames van deze LP, die is opgenomen met toehoorders, zijn in 1990 gedigitaliseerd waarop een CD werd uitgegeven met als titel 'Klaas Bolt Live concert' . In samenwerking met JWK Bams schreef Klaas Bolt het boekje: Het orgel van de Sint Maartenskerk

LP: Klaas Bolt bespeelt het orgel van de Bonifaciuskerk te Medemblik. Werken van Sweelinck, Händel en Bach.
Univox Groningen 6812 131

LP: Klaas Bolt bespeelt het orgel van het Müller-orgel van de Grote- of St. Bavokerk te Haarlem. Werken van Buxtehude, Dandrieu, Ebhardt, Guilmant en een improvisatie.

LP: Klaas Bolt bespeelt de Christiaan Müller-orgels van de Waalse Kerk te Amsterdam, Kapelkerk te Alkmaar en Grote Kerk te Beverwijk. EMI 5C053.24193

Klik hier voor een grotere versie van de hoes of de achterzijde waarop meer informatie over de orgels en de gespeelde werken. Dit exemplaar is, zoals de achterzijde duidelijk maakt, door Klaas Bolt geschonken aan Ad Fahner uit dank voor een bewezen dienst.

Teneinde een poging te wagen om de 18e eeuwse uitvoeringspraktijk, die ons nog slechts ten dele bekend is, te benaderen, werd in de verschillende werken afgeweken van de tegenwoordig meestal gebruikelijke speelwijzen en registraties. Zo werd, onder meer, bij het pedaalspel afgezien van de moderne voetzettingen, zoals het kruisen van de voeten, het wisselen van de voeten op één toets en het gebruik van de hak.

LP: Klaas Bolt bespeelt het orgel van de Grote Kerk te Harderwijk waar hij onder andere prealudium over op bergen en dalen, twee dansen (minuetto/sonatina) uit de 18e eeuw en een fuga ten gehore geeft.
Studio van Schuppen 6814 605

EP's

In de zestiger jaren werkte Klaas Bolt mee aan twee huisconcerten, georganiseerd door de heer en mevrouw S.J. Vermeulen-Brauckman. Deze werden indertijd gegeven in de Spoorstraat 2 in Baarn. Deze familie beschikte over een kabinetorgel gebouwd door Freytag omstreeks 1760. Het staat sinds enige jaren in bruikleen in de kerk in Doesburg.

Van dit kabinetorgel is een opname gemaakt in de jaren '60 en uitgebracht in de Cantorij-Reeks van CNR. Op deze EP (33 toeren) speelt Klaas Bolt op zijn eigen clavecimbel (bouwer: Martin Skowronek, Bremen) en speelt Gerard Muts op het Freytagorgel.
CNR Cantorij Reeks CRL-3100

Onder leiding van cantor-organist Maarten Kooy worden in het kader van de Cantorij-reeks werken uitgevoerd van Gumpelzheimer, Praetorius en Wechmann. KLaas Bolt bespeelt daarbij niet alleen het door Vierdag gebouwde koororgel in de Oude Kerk van Soest; ook op de sopraanblokfluit weet Bolt zijn partij mee te blazen. Behalve een zevental musici is ook het Nederlands Hervormd Jeugdkoor uit Soest opgetrommeld voor deze opname.
CNR Cantorij Reeks CRE-3000
Met dank voor de informatie aan de heer Dirk Vermeulen

In de zestiger jaren bracht Disco Nederland een 45-toerensingle uit waarop Klaas Bolt het orgel van Krewerd (1531) bespeelt. De titel van het werk: "Kerkklok van Krewerd, Magnificat Primi Toni (1543). De Leeuwarder Courant besteedde er op 28 oktober 1965 aandacht aan:

Het middeleeuwse kerkje van Krewerd bij Appingedam in Groningen bevat een zeer bijzonder orgel, opgesteld op een stenen orgelgalerij. Een onbekend gebleven orgelbouwer vervaardigde het bescheiden instrument in 1531 en door de eeuwen heen is de oorspronkelijke klank van vijf van de zeven registers gelijk gebleven. In 1857 werden enige wijzigingen in de dispositie aangebracht doch die vijf registers zijn toen niet gewijzigd. Zo is het orgel van Krewerd met zijn typisch vocaal gerichte klank en de restanten van de aloude middentoonstemming een unicum in Nederland.

Disco-Nederland heeft in haar serie "Documenta" de klank van dit (nu nog) oudst bespeelbare orgel in ons land vastgelegd. Het resultaat is een zeer aanvaardbaar EP-tje geworden. De bekende Haarlemse organist Klaas Bolt, die uit deze streken afkomstig is (hij werd te Appingedam geboren), voert op de plaat enige werken uit die volkomen in de klanksfeer van het orgel passen. Uit het "Görlitzer Tabulaturbuch" van Samuel Scheidt uit 1650, het eerste orgelbegeleidingsboek voor de gemeentezang, geschreven door een leerling van Sweelinck, speelt hij zes koralen. Op de andere zijde is het "Magnificat Primi Toni" opgenomen, in 1543 geschreven door de Venetiaanse componist Girolamo Cavazzoni. Bij de uitvoering van al deze werken is uitsluitend gebruik gemaakt van de oude registers van 1531, terwijl de gebruikte registers bij elke compositie staan aangegeven

Voor een piëteitsvolle uitvoering van deze oude muziek op het eerbiedwaardige instrument staat Klaas Bolt ten volle borg. Disco-Nederland heeft de zeer bijzondere klank van het Gothische orgel zo goed mogelijk vastgelegd. Het beluisteren van de plaat is dan ook een apart genoegen.

Vele organisten die een idee willen hebben van de orgelklank in de zestiende eeuw zullen zich ongetwijfeld voor deze uitgave interessen
DNRC Disco-Nederland - RC 146 - fl 6,90

Het label Disco-Nederland uit Bussum brengt in de zestiger jaren een opname uit van het Muller-orgel in de Grote of St Bavokerk te Haarlem. Klaas Bolt is de bespeler en voert werken uit van Bruhns en Walond. Voor meer informatie over de gespeelde werken op deze single klikt u op de hoes.
Disco-Nederland 650707

1967
Zingt Uw kerstlied met Klaas Bolt (om méé te zingen of te luisteren). Bavo Haarlem.
Disco Nederland 1759

Klaas Bolt speelt Bach op het Müller Orgel.
Stichting Restauratiefonds/Bovema RCS 312